Ochrona przedemerytalna a zwolnienie z pracy

Zwolnienie z pracy w trakcie choroby lub tuż przed emeryturą budzi wiele wątpliwości. Czy pracodawca może wręczyć wypowiedzenie podczas zwolnienia lekarskiego lub zasiłku rehabilitacyjnego? Jak ochrona przedemerytalna wpływa na prawa pracownika? Na łamach portalu trójmiasto.pl radca prawny Andrzej Fortuna  w odpowiedzi na zapytanie Czytelniczki udzielił obszernego komentarza na ten temat.

– Odpowiedź na pytanie Czytelniczki jest uzależniona od tego, czy ochrona przedemerytalna rozpocznie się, zanim pracownica wróci do pracy po okresie zwolnienia lekarskiego i trzech miesięcy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Jeśli tak będzie – i pracownica od razu stawi się zdolna do pracy – pracodawca nie będzie mógł wręczyć jej wypowiedzenia. Natomiast zbliżająca się emerytura nie ochroni pracownicy przed rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia – oczywiście jeśli zaistnieją przesłanki do zastosowania przez pracodawcę takiego trybu- wyjaśnia mec. Fortuna.

Po pierwsze należy wskazać, że pracownik podlega ochronie przed wypowiedzeniem umowy o pracę podczas nieobecności spowodowanej chorobą (art. 41 Kodeksu pracy). Ochrona ta jednak jest ograniczona czasowo, albowiem – po upływie okresów wskazanych w art. 53 Kodeksu pracy – pracodawca może zastosować wobec pracownika rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia (czyli umowa rozwiąże się od razu po otrzymaniu pisma pracodawcy). Czas ochrony przed zwolnieniem jest uzależniony od okresu zatrudnienia pracownika lub przyczyn powstania niezdolności do pracy:

• jeśli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy – okres ochrony wynosi trzy miesiące,

• jeśli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową – okres ochrony odpowiada łącznemu okresowi pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące,

• jeśli usprawiedliwiona nieobecność pracownika wynika z innych przyczyn niż choroba – ochrona przed zwolnieniem trwa miesiąc.

Trzeba przy tym jednak wyraźnie zaznaczyć, że nawet ochrona przedemerytalna nie daje tutaj bezpieczeństwa, jeśli pracownik jest nieobecny dłużej niż wskazane wyżej okresy. Zgodnie bowiem z art. 39 Kodeksu pracy „Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku”. Przepis zatem zawiera zakaz wypowiedzenia umowy, ale nie zabrania pracodawcy rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia, np. z powodu długotrwałej usprawiedliwionej nieobecności przekraczającej wyżej wskazane okresy. Istotne jest zatem natychmiastowe stawienie się do pracy po upływie wskazanych okresów – oczywiście jeśli w istocie Czytelniczka będzie wówczas zdolna do pracy.

Jeśli zatem upłynie okres ochronny spowodowany długotrwałą chorobą, a czytelniczka nie stawi się do pracy – niezależnie od tego, czy nastąpi to podczas już trwającej ochrony przedemerytalnej, czy też zanim ta ochrona przedemerytalna zacznie obowiązywać – pracodawca będzie mógł zastosować rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Jest to możliwe do czasu, aż pracownica stawi się gotowa do pracy.

Jeśli jednak czytelniczka powróci do pracy po chorobie już w czasie, kiedy będzie objęta ochroną przedemerytalną, pracodawca nie będzie mógł wypowiedzieć jej umowy o pracę- wskazuje mec. Fortuna.

Należy jednak pamiętać, że  ochrona przedemerytalna nie zapewnia bezpieczeństwa przed ewentualnym tzw. dyscyplinarnym rozwiązaniem umowy o pracę, w sytuacji, gdy dojdzie do:  

• ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,

• popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;

• zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Tym samym,  jak tłumaczy mec. Andrzej Fortuna, rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn zawinionych przez pracownika jest możliwe bez względu na ochronę pracownika wynikającą z wieku przedemerytalnego oraz bez względu na nieobecność spowodowaną chorobą, z tym że pracodawca może zastosować ten tryb tylko w ciągu miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej dyscyplinarne rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia

Ochrona przedemerytalna nie daje także bezpieczeństwa w razie gdy – w trakcie trwania tej ochrony – umowa zawarta na czas określony miałaby się rozwiązać z uwagi na upływ czasu, na jaki została zawarta. Jak wyżej wspominano, okres przedemerytalny wiąże się jedynie z ochroną pracownika przed otrzymaniem od pracodawcy oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę, ale nie chroni przed innymi przypadkami rozwiązania umowy o pracę. Innymi słowy umowa na czas określony nie przedłuża się samoistnie wskutek trwania ochrony przedemerytalnej- dodaje mecenas.

Należy mieć  również na uwadze, że jeśli jednak okres ochrony związanej ze stanem zdrowia (tj. czas maksymalnego zwolnienia lekarskiego oraz zasiłku rehabilitacyjnego) zakończy się przed rozpoczęciem ochrony przedemerytalnej, a więc pracownica zjawi się w pracy, zanim jej ochrona przedemerytalna zacznie obowiązywać, pracodawca będzie mógł wręczyć pracownicy wypowiedzenie umowy o pracę. Art. 39 kodeksu pracy chroni bowiem pracownika przed złożeniem wypowiedzenia umowy o pracę, natomiast nie zapewnia ochrony, w razie gdyby oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę zostało złożone pracownikowi wcześniej. Innymi słowy może się zdarzyć w takiej sytuacji, że umowa o pracę rozwiąże się już w trakcie obowiązywania ochrony przedemerytalnej (z uwagi na zastosowanie okresu wypowiedzenia) i będzie to zgodne z prawem.

Wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony albo na czas określony wymaga uzasadnienia, zaś pracownik ma prawo odwołać się od decyzji pracodawcy do sądu pracy. Wówczas sąd będzie badał, czy przyczyny podane przez pracodawcę były prawdziwe i czy uzasadniały złożenie pracownikowi wypowiedzenie- dodaje radca prawny Andrzej Fortuna. Warto wspomnieć, że ochrona przewidziana Kodeksem pracy – czy to z uwagi na chorobę, czy wiek przedemerytalny – nie oznacza, że jeśli pracodawca naruszy zakaz wypowiedzenia umowy, wypowiedzenie jest automatycznie bezskuteczne. Polskie prawo stanowi, że umowa w takim przypadku rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia, ale pracownik przed sądem pracy może się domagać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne (albo przywrócenia do pracy) bądź – jeśli nie jest zainteresowany dalszą współpracą z pracodawcą – może się domagać odszkodowania.

Zasady ochrony przedemerytalnej

Ochrona związana z uprawnieniami emerytalnymi wynika z art. 39 Kodeksu pracy, który mówi: „Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku”.

• Po pierwsze – wiek ochronny trwa ściśle określony czas, zatem samo zbliżanie się do wieku ochronnego nie daje pracownikowi żadnych dodatkowych praw.

• Po drugie – w okresie ochronnym pracodawca, co prawda, nie może wypowiedzieć umowy o pracę, natomiast już rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia – czy to z przyczyn zawinionych przez pracownika (art. 52 Kodeksu pracy), czy też z powodu np. długotrwałej nieobecności spowodowanej chorobą (art. 53 Kodeksu pracy) – jest w pełni dopuszczalne. Ochrona przedemerytalna nie obejmuje także sytuacji, gdy umowa o pracę zawarta na czas określony lub próbny rozwiązywałaby się z upływem czasu, na jaki została zawarta – takie rozwiązanie umowy może nastąpić w okresie przedemerytalnym.

• Po trzecie – samo złożenie wypowiedzenia umowy o pracę w okresie ochronnym jest niedopuszczalne, natomiast jeśli wypowiedzenie zostanie złożone przed okresem ochronnym, to choćby umowa o pracę (wskutek zastosowania okresu wypowiedzenia) miałaby się rozwiązać już w okresie ochronnym – jest to dopuszczalne (co potwierdza np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. III PK 94/05). Innymi słowy, jeśli pracownikowi brakowałoby np. dwóch miesięcy do okresu ochronnego, a właściwy dla niego byłby trzymiesięczny okres wypowiedzenia, pracownik może mieć złożone wypowiedzenie umowy o pracę, mimo że faktycznie pracę straciłby już w okresie ochronnym.

Cały artykuł dostępny na https://www.trojmiasto.pl/praca/Ochrona-przedemerytalna-a-zwolnienie-z-pracy-jak-dziala-n206777.html

Jeśli potrzebujesz pomocy, porady prawnej – skontaktuj się z nami. Zapraszamy na
konsultację. Umów się pod nr tel: 58 340 47 63